W jakich sytuacjach jazda po spożyciu alkoholu jest przestępstwem, a kiedy wykroczeniem?

Stan prawny na: 27 września 2026 r.

Prowadzenie samochodu lub innego pojazdu mechanicznego po spożyciu alkoholu w świetle polskiego prawa może być przestępstwem albo wykroczeniem. Kwalifikacja danego zdarzenia zależy od ilości alkoholu w wydychanym powietrzu lub we krwi, a także rodzaju winy sprawcy. Osoba uznana winną przestępstwa musi liczyć się z surowszą karą aniżeli sprawca wykroczenia. Ponadto, informacja o skazaniu za przestępstwo polegające na prowadzeniu pojazdu po spożyciu alkoholu podlega ujawnieniu w Krajowym Rejestrze Karnym (KRK).

Prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu jest kwalifikowane jako przestępstwo wówczas, gdy ma miejsce „w stanie nietrzeźwości”. Stan ten, zgodnie z Kodeksem karnym, występuje, jeżeli:

1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila,

2) lub zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg.

Ustalenie zawartości alkoholu we krwi lub wydychanym powietrzu następuje najczęściej z użyciem odpowiednich urządzeń pomiarowych, w tym popularnych alkomatów. Choć w praktyce zdarza się to rzadko, to nie jest także wykluczone ustalenie stanu nietrzeźwości za pomocą zeznań świadków lub wyjaśnień oskarżonego.

Poza zawartością alkoholu we krwi istotne znaczenie dla kwalifikacji jazdy po spożyciu alkoholu jako przestępstwa z art. 178a Kodeksu karnego ma również postać winy sprawcy. Nie można bowiem popełnić go nieumyślnie. Oznacza to, że sprawca musi mieć świadomość, że znajduje się w stanie nietrzeźwości lub co najmniej przewidywać i godzić się na to, że może się w nim znajdować.

Obecnie prowadzący pojazd w stanie nietrzeźwości musi liczyć się z karą pozbawienia wolności do lat 3. W razie skazania Sąd nakłada na sprawcę obowiązek uiszczenia na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenia w wysokości co najmniej 5.000,00 zł, a maksymalnie 60.000,00 zł (art. 43a § 1 i 2 k.k.). Informacja o skazaniu podlega ujawnieniu w Krajowym Rejestrze Karnym i skutkuje brakiem możliwości uzyskania zaświadczenie o niekaralności opatrzonego wzmianką „Nie figuruje”.

W niektórych okolicznościach Sąd może odstąpić od wymierzenia kary i ograniczyć się do nałożenia na sprawcę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na określony czas, bądź też warunkowo umorzyć postępowanie.

Surowszej karze podlegają recydywiści, tzn. osoby, które były już wcześniej skazane za m.in. prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a także popełniający przestępstwo w czasie obowiązywania wobec nich zakazu prowadzenia pojazdów. Grozi im kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 178a § 4 k.k.), świadczenie pieniężne w wysokości co najmniej 10.000,00 zł (art. 43a § 3 k.k.) oraz dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek (art. 42 § 3 k.k.). Sąd orzeka również przepadek prowadzonego pojazdu, jeżeli sprawca miał co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami (art. 44b § 1a k.k.). Przy niższym stężeniu przepadek jest możliwy, ale nie obowiązkowy (art. 44b § 1 k.k.). Jeżeli pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, zamiast przepadku Sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5.000,00 zł do 500.000,00 zł (art. 44b § 5 pkt 1 i § 6 k.k.).

Kodeks wykroczeń mówi o odpowiedzialności za prowadzenie samochodu lub innego pojazdu mechanicznego w stanie „po użyciu alkoholu”. Stan ten, zgodnie z Ustawą o wychowaniu trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, występuje, gdy:

1) zawartość alkoholu we krwi wynosi od 0,2 do 0,5 promila,

2) lub zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza wynosi od 0,1 do 0,25 mg.

Wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń popełnić można tak umyślnie, jak i nieumyślnie. Sprawca odpowiada zatem za popełnienie wykroczenia nawet gdy (błędnie) sądzi, że nie jest już w stanie po użyciu alkoholu.

Kary przewidziane za wykroczenie są łagodniejsze niż te za przestępstwo i obejmują:

1) areszt (od 5 do 30 dni)

2) lub nałożenie grzywny w wysokości co najmniej 2.500,00 zł, maksymalnie 30.000,00 zł.

Jednocześnie na sprawcę wykroczenia polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie po użyciu alkoholu każdorazowo nakłada się zakaz prowadzenia pojazdu na okres od 6 miesięcy do lat 3. Na jego poczet zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Kierowcy, który w ciągu dwóch lat od ostatniego prawomocnego ukarania za to wykroczenie popełni je ponownie, wymierza się grzywnę nie niższą niż dwukrotność dolnej granicy zagrożenia, czyli co najmniej 5.000,00 zł (art. 38 § 2 k.w.).

Od 0,2 do 0,5 promila we krwi (od 0,1 do 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu) to stan po użyciu alkoholu, czyli wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. Powyżej 0,5 promila (powyżej 0,25 mg/l) to stan nietrzeźwości, czyli przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Progi wyznaczają art. 46 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz art. 115 § 16 k.k.

Kara aresztu od 5 do 30 dni albo grzywna od 2 500 zł do 30 000 zł (art. 87 § 1, art. 19 i art. 24 § 1a k.w.). Sąd orzeka też zakaz prowadzenia pojazdów od 6 miesięcy do 3 lat (art. 87 § 3 i art. 29 § 1 k.w.).

Jeżeli w ciągu dwóch lat od ostatniego prawomocnego ukarania za wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. popełnisz je ponownie, grzywna nie może być niższa niż dwukrotność dolnej granicy, czyli 5 000 zł (art. 38 § 2 k.w.). Zakaz prowadzenia pojazdów orzeka się tak jak przy pierwszym wykroczeniu — od 6 miesięcy do 3 lat.

Nie. Przy przestępstwie z art. 178a § 1 k.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości od 5 000 do 60 000 zł (art. 43a § 1 i 2 k.k.), a przy ponownej jeździe w stanie nietrzeźwości — co najmniej 10 000 zł (art. 43a § 3 k.k.). Karą przewidzianą w art. 178a § 1 k.k. jest pozbawienie wolności do lat 3.

Tak. Przy co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu sąd orzeka przepadek pojazdu, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek (art. 44b § 1a k.k.); przy niższym stężeniu może go orzec (art. 44b § 1 k.k.). Jeżeli samochód nie był Twoją wyłączną własnością, sąd zamiast przepadku orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa od 5 000 do 500 000 zł (art. 44b § 5 pkt 1 i § 6 k.k.).

Zachęcamy do zapoznania się z pełną ofertą strony – profesjonalna pomoc prawna dla osób prowadzących pod wpływem. Zapraszamy: adwokat jazda po alkoholu.