Błąd pomiaru alkomatu — kiedy wynik 0,26 mg/l nie oznacza przestępstwa

Stan prawny na: 27 września 2026 r. Opis uwzględnia zmiany wprowadzone ustawą z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. 2025 poz. 1872), obowiązujące od 29 stycznia 2026 r.

Próg 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu (0,5 ‰ we krwi) oddziela wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. od przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.; przestępstwem jest dopiero jazda z wynikiem powyżej tej wartości. Każdy pomiar ma jednak niepewność, więc przy wyniku tuż powyżej progu, np. 0,26 mg/l, błąd pomiaru alkomatu, wykazany opinią biegłego, może zdecydować o kwalifikacji czynu. Po nowelizacji obowiązującej od 29 stycznia 2026 r. drugą granicą jest 0,75 mg/dm³ (1,5 ‰), od której sąd co do zasady orzeka przepadek pojazdu (art. 44b § 1a k.k.) — także tam błąd pomiaru ma znaczenie.

Adwokat Krzysztof Dadura, Izba Adwokacka w Warszawie, numer wpisu WAW/ADW/9150, prowadzi obronę w sprawach o jazdę po alkoholu z art. 178a k.k. i art. 87 k.w., w tym sprawy z wynikiem tuż przy progu 0,25 mg/l albo 0,75 mg/dm³, w których o kwalifikacji czynu lub przepadku pojazdu może zdecydować błąd pomiaru. Sprawy prowadzi w całej Polsce. Telefon (całodobowo): 572 748 007.

Formalnie tak, bo stan nietrzeźwości zaczyna się powyżej 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu (art. 115 § 16 pkt 2 k.k.). Wynik 0,26 mg/l przekracza jednak próg tylko o 0,01 mg/l, czyli nie więcej, niż wynosi sama typowa niepewność ze świadectwa wzorcowania alkomatu. Jeżeli rzeczywiste stężenie mogło nie przekraczać 0,25 mg/l, a tej wątpliwości nie da się usunąć, sąd rozstrzyga ją na korzyść oskarżonego (art. 5 § 2 k.p.k.) i czyn jest wykroczeniem z art. 87 § 1 k.w.

Wynik tuż powyżej progu nie przesądza o przestępstwie, gdy:

Za przestępstwo grozi kara do 3 lat pozbawienia wolności, zakaz prowadzenia pojazdów na co najmniej 3 lata (art. 42 § 2 k.k.) i świadczenie pieniężne od 5 000 zł (art. 43a § 2 k.k.), za wykroczenie — areszt albo grzywna od 2 500 zł i zakaz od 6 miesięcy do 3 lat (art. 87 § 1 i 3 oraz art. 29 § 1 k.w.). Szerzej piszemy o tym, kiedy jazda po alkoholu jest przestępstwem, a kiedy wykroczeniem.

Niepewność podawana w świadectwie wzorcowania analizatora wydechu wynosi przy niskich stężeniach typowo ±0,01–0,02 mg/l. Już ona może przesądzić o kwalifikacji: wynik 0,26 mg/l po odjęciu 0,01 mg/l daje 0,25 mg/l, a taka wartość nie przekracza progu nietrzeźwości (art. 115 § 16 pkt 2 k.k.), tylko odpowiada stanowi po użyciu alkoholu (art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości). Łączny błąd pomiaru podczas kontroli drogowej jest przy tym większy, bo niepewność wzorcowania to tylko jedna z jego składowych.

Konkretną wartość niepewności trzeba odczytać ze świadectwa wzorcowania urządzenia, którym Cię badano, a łączny błąd w danym badaniu ustala biegły z zakresu metrologii (art. 193 § 1 k.p.k.).

Tak. W jednej ze spraw prowadzonych przez kancelarię alkomat wskazał 0,27 mg/l, czyli wynik nieznacznie powyżej progu przestępstwa. Opinia biegłego z zakresu metrologii powstała na wniosek obrony, a pytania do biegłego i tezy dowodowe sformułowała obrona. Biegły ustalił, że przy takim wskazaniu rzeczywiste stężenie mieściło się w przedziale od 0,203 do 0,337 mg/l. Sąd przyjął dolną granicę tego przedziału — 0,203 mg/l — i zakwalifikował czyn jako wykroczenie z art. 87 § 1 k.w., a nie przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.

W tej opinii biegły rozłożył błąd elektrochemicznego analizatora Alco-Sensor IV CM na składowe: błąd poprawności ±0,02 mg/l, dryft krótkoterminowy ±0,01 mg/l i długoterminowy ±0,04 mg/l oraz wpływ substancji zakłócających — acetonu do 0,05 mg/l, pary wodnej do 0,02 mg/l i dwutlenku węgla do 0,016 mg/l. Błąd maksymalny urządzenia oszacował na 0,104 mg/l z prawdopodobieństwem 95,4 % i na 0,138 mg/l z prawdopodobieństwem 99,97 %, a błąd graniczny liczony metodą pierwiastka z sumy kwadratów — na 0,067 mg/l, czyli ok. 0,141 ‰. Wskazał też, że niepewność ze świadectwa wzorcowania (±0,01–0,02 mg/l) to tylko jedna ze składowych, a analizatory działające na zasadzie spektrofotometrii w podczerwieni, takie jak Alkometr A 2.0, są bardziej powtarzalne niż urządzenia elektrochemiczne; tę samą zasadę działania co Alco-Sensor IV CM mają m.in. iBlow i AlcoQuant 6020 plus.

Opisane rozstrzygnięcie zapadło w konkretnej sprawie i na tle jej okoliczności. Nie stanowi zapowiedzi wyniku w innej sprawie.

Świadectwo wzorcowania potwierdza, że urządzenie porównano ze wzorcem, i podaje niepewność pomiaru — typowo ±0,01–0,02 mg/l przy niskich stężeniach. To jednak tylko jedna ze składowych błędu, z jakim alkomat mierzy podczas kontroli drogowej.

Paragrafy w artykule pochodzą z rozporządzenia Ministra Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz.U. z 2018 r. poz. 2472). Obrońca sprawdza w świadectwie datę wzorcowania, deklarowaną niepewność i zgodność numeru fabrycznego z protokołem badania (§ 7 ust. 1 pkt 7). Na łączny błąd składają się też m.in. poprawność (czy urządzenie systematycznie zawyża albo zaniża wskazania), powtarzalność (rozrzut kolejnych pomiarów), dryft (zmiana wskazań w czasie od wzorcowania) oraz substancje zakłócające pomiar, np. aceton, obecny w oddechu m.in. przy cukrzycy, czy para wodna. Dlatego protokół powinien zawierać informację o chorobach osoby badanej (§ 7 ust. 1 pkt 9).

Urządzenie przesiewowe (np. AlcoBlow) tylko wstępnie wykrywa alkohol i nie pozwala ustalić jego stężenia. Stężenie mierzy analizator wydechu — elektrochemiczny albo działający metodą spektrometrii w podczerwieni (§ 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie). Wynik urządzenia elektrochemicznego wskazujący na przestępstwo trzeba zweryfikować dwoma pomiarami analizatorem działającym w podczerwieni (§ 4 ust. 4).

Gdy urządzenie przesiewowe wykaże alkohol, niezwłocznie przeprowadza się badanie analizatorem wydechu (§ 5 ust. 2). Weryfikacji wyniku urządzenia elektrochemicznego analizatorem działającym w podczerwieni możesz też zażądać sam, przy każdym wyniku powyżej 0,00 mg/l (§ 4 ust. 4).

Badania nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od zakończenia picia alkoholu albo palenia, także e-papierosów (§ 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie). Przy wyniku powyżej 0,00 mg/l wykonuje się drugi pomiar: urządzeniem elektrochemicznym po 15 minutach, a analizatorem działającym w podczerwieni niezwłocznie (§ 4 ust. 2 i 3).

Przerwa chroni przed zawyżeniem wyniku przez alkohol zalegający w jamie ustnej; z tego samego powodu zgłoś do protokołu wymioty tuż przed badaniem. Protokół musi zawierać m.in. godzinę i minutę badania, model i numer fabryczny urządzenia, deklarowane spożycie alkoholu z ostatnich 24 godzin, informację o chorobach i uwagi badanego (§ 7 ust. 1).

Wynik rosnący, np. 0,24 i 0,28 mg/l, wskazuje zwykle, że alkohol był jeszcze wchłaniany, więc w chwili jazdy stężenie mogło być niższe — także poniżej 0,25 mg/l. Ustalenie tego wymaga opinii biegłego toksykologa (art. 193 § 1 k.p.k.).

Obliczenie stężenia wstecz, najczęściej metodą Widmarka, jest wiarygodne w fazie eliminacji, zwykle 1–2 godziny po zakończeniu picia; w opiniach przyjmuje się eliminację ok. 0,1–0,2 ‰ na godzinę, przeciętnie 0,15 ‰. W fazie wchłaniania to obliczenie jest bardzo niepewne, co przy wyniku bliskim progu działa na korzyść obrony.

Badanie krwi mierzy stężenie alkoholu bezpośrednio, ale jego wartość zależy od pobrania, przechowania i analizy próbki. Wymagane są co najmniej dwie analizy: chromatografia gazowa z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym i metoda enzymatyczna albo chromatografia w dwóch różnych warunkach (§ 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie). Badania krwi możesz zażądać także po badaniu alkomatem (§ 8 ust. 1 pkt 2).

Łańcuch dowodowy to m.in. dwie probówki po co najmniej 5 cm³, środek odkażający bez alkoholu, oznaczenie i zabezpieczenie próbek, przechowywanie w 3–6°C i transport do 72 godzin (§ 9 ust. 2–6). Brak w protokole godziny pobrania albo rodzaju środka odkażającego (§ 10 ust. 1 pkt 4 i 5) osłabia wynik. Krew pobiera się zwykle później niż bada alkomatem, więc odniesienie wyniku do chwili jazdy wymaga opinii toksykologa.

Tak. Przy co najmniej 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu (1,5 ‰ we krwi) sąd orzeka przepadek prowadzonego pojazdu, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami (art. 44b § 1a k.k.); poniżej tej wartości przepadek jest tylko możliwy (art. 44b § 1 k.k.). Przy wyniku nieznacznie przekraczającym 0,75 mg/dm³ błąd pomiaru może więc przesądzić o losie samochodu.

Od 29 stycznia 2026 r. ten próg dotyczy także ponownej jazdy po alkoholu i jazdy w okresie zakazu (art. 178a § 4 k.k.), a przy takim wyniku policja tymczasowo zajmuje pojazd (art. 295 § 1a k.p.k.). Błąd przy tym progu biegły ustala osobno, dla konkretnego wyniku. Szczegóły opisujemy w artykule o konfiskacie pojazdu z art. 44b k.k. i w tekście o nowych przepisach dla kierowców od 29 stycznia 2026 r.

Tak. Badanie krwi przeprowadza się, gdy osoba badana żąda go mimo badania wydychanego powietrza (§ 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie), a żądanie odnotowuje się w protokole (§ 7 ust. 1 pkt 11).

Tak, gdy badano Cię urządzeniem elektrochemicznym: na Twoje żądanie jego wynik wyższy niż 0,00 mg/l weryfikuje się dwoma pomiarami analizatorem działającym w podczerwieni (§ 4 ust. 4 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie). Bez żądania taka weryfikacja jest wymagana przy uzasadnionym podejrzeniu przestępstwa, np. przy wyniku powyżej 0,25 mg/l.

Nie. Stan nietrzeźwości zaczyna się dopiero powyżej 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu (art. 115 § 16 pkt 2 k.k.). Wynik od 0,1 do 0,25 mg/l to stan po użyciu alkoholu (art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości), a jazda w tym stanie jest wykroczeniem z art. 87 § 1 k.w.

Przepisy nie przewidują automatycznego odejmowania błędu od wyniku z protokołu. Obrona powinna wykazać jego wielkość, najczęściej opinią biegłego z zakresu metrologii (art. 193 § 1 k.p.k.). Jeżeli wątpliwości, czy stężenie przekroczyło próg, nie da się usunąć, sąd rozstrzyga ją na korzyść oskarżonego (art. 5 § 2 k.p.k.).

Nie wcześniej niż po 15 minutach od zakończenia picia albo palenia, także e-papierosa (§ 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie). Przy wcześniejszym pomiarze alkohol zalegający w jamie ustnej może zawyżyć wynik, co podważa jego wiarygodność.

Zanotuj godziny zatrzymania i pomiarów oraz co, ile i kiedy piłeś i jadłeś. Przed podpisaniem przeczytaj protokół i zgłoś uwagi co do przebiegu badania — wpisuje się je do protokołu (§ 7 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie). Z obrońcą skontaktuj się przed złożeniem wyjaśnień, bo wnioski dowodowe najlepiej złożyć na początku postępowania.