Konfiskata pojazdu za jazdę pod wpływem alkoholu. O czym mówi artykuł 44b kodeksu karnego?

Stan prawny na: 27 września 2026 r. Poniższy opis dotyczy aktualnego art. 44b k.k. W sprawach dotyczących wcześniejszych czynów należy dodatkowo ustalić właściwy stan prawny.

Art. 44b Kodeksu karnego reguluje przepadek pojazdu mechanicznego oraz przypadki orzekania nawiązki. Aktualne przepisy rozróżniają sytuacje, gdy sąd może orzec przepadek, oraz sytuacje, gdy co do zasady ma taki obowiązek. Znaczenie mają rodzaj przestępstwa, stężenie alkoholu, własność pojazdu i okoliczności sprawy.

Przepadek, potocznie nazywany konfiskatą, oznacza przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Nie należy utożsamiać go z zatrzymaniem samochodu przez Policję lub zabezpieczeniem majątkowym w toku postępowania. O przepadku rozstrzyga sąd.

Zgodnie z art. 44b § 1 k.k. sąd może orzec przepadek w razie skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 lub § 4, art. 178c § 1 pkt 2, art. 178d albo art. 244 k.k., jeżeli ten ostatni czyn polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Przepis obejmuje również sprawców określonych w art. 178 § 1 lub § 1a k.k.

Przepadek może dotyczyć pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym. Nie jest ograniczony wyłącznie do ruchu lądowego. W przypadkach objętych § 1 rozstrzygnięcie jest fakultatywne, z uwzględnieniem pozostałych przepisów, w tym § 1a i § 5.

Art. 44b § 1a k.k. przewiduje co do zasady obowiązek orzeczenia przepadku przy skazaniu za przestępstwo z art. 178a § 1 lub § 4, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d k.k., a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub § 1a k.k., jeżeli zawartość alkoholu wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia.

Ustawa dopuszcza odstąpienie od tego rozstrzygnięcia, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Ponadto obowiązują wyłączenia z art. 44b § 5 k.k. Samo osiągnięcie wskazanego stężenia nie zastępuje analizy wszystkich przesłanek.

Tak. Wynik poniżej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu nie wyklucza przepadku. W przypadkach wymienionych w art. 44b § 1 k.k. sąd może go orzec także wtedy, gdy nie zachodzi przesłanka stężenia z § 1a. Nie oznacza to automatycznego przepadku w każdej sprawie.

Na podstawie art. 44b § 5 pkt 1 k.k. przepadku pojazdu nie orzeka się, jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa nie stanowił on wyłącznej własności sprawcy. Dotyczy to również sytuacji, gdy właścicielem jest leasingodawca, pracodawca albo inna osoba, oraz pojazdów objętych współwłasnością. Własność należy ustalić na podstawie konkretnego stanu prawnego.

W takim przypadku sąd zamiast przepadku orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 zł (art. 44b § 5 pkt 1 i § 6 k.k.). Nie jest to przepadek równowartości pojazdu według dawnych zasad. Korzystanie z cudzego lub służbowego samochodu nie oznacza zatem braku konsekwencji majątkowych.

Zgodnie z art. 44b § 5 pkt 2 k.k. przepadku nie orzeka się również wtedy, gdy nie jest on możliwy lub celowy, w szczególności z uwagi na zbycie albo utratę pojazdu przez sprawcę, jego zniszczenie lub znaczne uszkodzenie.

W tej sytuacji sąd może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa od 5000 do 500 000 zł. Przy braku wyłącznej własności (§ 5 pkt 1) nawiązka jest obowiązkowa, a przy § 5 pkt 2 jej orzeczenie jest fakultatywne. Zbycie pojazdu nie gwarantuje uniknięcia konsekwencji majątkowych.

Dawne § 2–4 art. 44b k.k. zostały uchylone. Aktualnego mechanizmu nie należy opisywać jako automatycznego przepadku równowartości samochodu ustalanej na podstawie polisy lub średniej wartości rynkowej. Obecnie w sytuacjach opisanych w § 5 zastosowanie ma nawiązka z § 6, na zasadach przedstawionych powyżej.

Zgodnie z art. 4 § 1 k.k. zasadą jest stosowanie ustawy nowej, ale należy zastosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Wymaga to oceny konkretnej sprawy. Nie należy łączyć wybranych, korzystniejszych elementów różnych stanów prawnych w jedną dowolnie skonstruowaną regulację.

Analiza powinna objąć kwalifikację prawną i datę czynu, wyniki oraz prawidłowość badań, własność pojazdu w chwili zdarzenia, przesłanki z art. 44b § 1 i § 1a, ewentualne szczególne okoliczności oraz wyłączenia z § 5. Jeżeli sprawa dotyczy nawiązki, trzeba odrębnie ocenić podstawę jej orzeczenia i wysokość.

Podstawa prawna: art. 4 § 1 oraz art. 44b Kodeksu karnego — urzędowy tekst ujednolicony. Zmiany dotyczące art. 44b wprowadzono ustawą z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1872).

Nie. W przypadkach określonych w art. 44b §1 k.k. sąd może orzec przepadek również poniżej tego progu. Trzeba odróżnić taką możliwość od przewidzianego w §1a obowiązku orzeczenia przepadku, z ustawowymi wyjątkami.

W przypadkach wskazanych w art. 44b §1a k.k. zasadą jest orzeczenie przepadku, jeżeli stężenie wynosiło co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu albo prowadziło do takiego stężenia. Ustawa przewiduje jednak wyjątek uzasadniony szczególnymi okolicznościami oraz wyłączenia z §5, między innymi dotyczące własności pojazdu.

Sąd nie orzeka przepadku pojazdu, który w chwili czynu nie był Twoją wyłączną własnością (art. 44b § 5 pkt 1 k.k.). Zamiast przepadku sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 do 500 000 zł (art. 44b § 5 pkt 1 i § 6 k.k.).

Nie daje takiej gwarancji. Jeżeli przepadek nie jest możliwy lub celowy, w szczególności z powodu zbycia, utraty, zniszczenia lub znacznego uszkodzenia pojazdu, sąd może orzec nawiązkę od 5000 do 500 000 zł na rzecz Skarbu Państwa. W tym przypadku jej orzeczenie jest fakultatywne.

Nie można rozstrzygnąć tego wyłącznie na podstawie daty rozprawy. Zgodnie z art. 4 §1 k.k. stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa obowiązująca poprzednio jest względniejsza dla sprawcy. Wymaga to porównania skutków zastosowania poszczególnych regulacji w konkretnej sprawie.

Policja zajmuje pojazd tymczasowo wtedy, gdy za przestępstwo grozi obowiązkowy przepadek z art. 44b § 1a k.k., czyli przy co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu (art. 295 § 1a k.p.k.). Tymczasowe zajęcie upada, jeżeli w ciągu 7 dni nie zostanie wydane postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym (art. 295 § 4 k.p.k.). Zajęcia dokonane przed 29 stycznia 2026 r. wobec kierowców z wynikiem wyższym niż 1 promil, ale niższym niż 1,5 promila, upadły z mocy ustawy, a pojazd zwraca się osobie uprawnionej, chyba że Policja zajmie go na podstawie art. 295 § 1 k.p.k. (art. 8 ustawy z 4 grudnia 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1872).

Tak, sąd może to zrobić, ale nie musi. Art. 44b § 1 k.k. pozwala orzec przepadek przy skazaniu z art. 178a § 1 lub § 4 k.k., a więc także za prowadzenie pojazdu pod wpływem środka odurzającego. Obowiązkowy przepadek z art. 44b § 1a k.k. ustawa wiąże wyłącznie ze stężeniem alkoholu — co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu.

Pojazd objęty przepadkiem przechodzi na własność Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 187 § 2 k.k.w.). Egzekucję przepadku, a także nawiązki orzeczonej na rzecz Skarbu Państwa, prowadzi naczelnik urzędu skarbowego (art. 27 k.k.w.).

Twoja sprawa dotyczy jazdy po alkoholu i ryzyka utraty samochodu? Poznaj zakres pomocy adwokata w sprawach o jazdę po alkoholu, obejmującej również ocenę przesłanek przepadku i nawiązki.