Wykroczenia

Wykroczenie to czyn o niższej społecznej szkodliwości, zagrożony łagodniejszymi karami i osądzany w odrębnym trybie. Ukaranie za wykroczenie co do zasady nie trafia do Krajowego Rejestru Karnego — wyjątkiem jest ukaranie karą aresztu (art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym). Grzywna, nagana czy ograniczenie wolności za wykroczenie nie odbierają więc zaświadczenia o niekaralności.

Kodeks wykroczeń przewiduje cztery kary: areszt od 5 do 30 dni, ograniczenie wolności przez miesiąc, grzywnę od 20 do 5000 zł — a za niektóre wykroczenia, m.in. drogowe z art. 86, 86c, 87 § 1, 92, 94 § 1 i 97a k.w., do 30 000 zł — oraz naganę (art. 18–20, 24 i 36 k.w.). Mandatem można nałożyć grzywnę co do zasady do 500 zł, a za wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji — do 5 000 zł (art. 96 § 1 i § 1ad k.p.w.).

Tak. Jeżeli kierujący pojazdem mechanicznym w ciągu 2 lat od ostatniego prawomocnego ukarania popełni to samo wykroczenie, sąd wymierza grzywnę nie niższą niż dwukrotność dolnej granicy ustawowego zagrożenia (art. 38 § 2 k.w.). Dotyczy to m.in. jazdy po użyciu alkoholu (art. 87 § 1 k.w. — co najmniej 5 000 zł), jazdy bez uprawnień (art. 94 § 1 k.w. — co najmniej 3 000 zł), spowodowania zagrożenia, w którym inna osoba odniosła obrażenia (art. 86 § 1a k.w.), spowodowania zagrożenia po użyciu alkoholu (art. 86 § 2 k.w.), a od 29 stycznia 2026 r. także driftu (art. 86c k.w.).

Tak. Od 29 stycznia 2026 r. celowe wprowadzenie pojazdu mechanicznego w poślizg albo doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią choćby jednego koła na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu jest wykroczeniem zagrożonym grzywną nie niższą niż 1 500 zł, a jeśli spowodowało zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu — nie niższą niż 2 500 zł, do 30 000 zł (art. 86c i art. 24 § 1a k.w.). Od 30 marca 2026 r. policja zatrzymuje za to prawo jazdy, a starosta wydaje decyzję o jego zatrzymaniu na 3 miesiące (art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. c p.r.d.; art. 102 ust. 1 pkt 9 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami). Poślizg wykonany na zorganizowanym spotkaniu bez wymaganego zezwolenia może być już przestępstwem udziału w nielegalnym wyścigu, zagrożonym karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności (art. 178c § 1 pkt 2 w zw. z art. 115 § 26 pkt 2 k.k.).

Za tamowanie lub utrudnianie ruchu grozi kara ograniczenia wolności albo grzywna, a kierującemu pojazdem mechanicznym — ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 500 zł (art. 90 § 1 i 2 k.w.). Właściciel, posiadacz, użytkownik lub prowadzący pojazd, który dopuszcza do jazdy np. osobę bez uprawnień albo po użyciu alkoholu, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1 000 zł (art. 96 § 1 k.w.). Organizowanie bez zawiadomienia gminy spotkania, na którym prezentuje się ponad 10 samochodów, grozi karą ograniczenia wolności albo grzywną nie niższą niż 2 000 zł, a udział w nim — grzywną (art. 52aa k.w. w zw. z art. 65ja p.r.d.).

Nie. Przyjęcie mandatu jest dobrowolne. Odmowa powoduje skierowanie sprawy do sądu, gdzie można kwestionować zarówno sprawstwo, jak i wysokość kary — sąd nie jest związany kwotą z mandatu.

Tak, ale tylko z przyczyn z art. 101 k.p.w.: gdy grzywnę nałożono za czyn, który nie jest wykroczeniem, na osobę, która w chwili czynu nie miała 17 lat, gdy sprawca działał w obronie koniecznej, w stanie wyższej konieczności lub był niepoczytalny (art. 15–17 k.w.), gdy mandat nałożono wbrew zakazom z art. 96 § 2 k.p.w. (np. za wykroczenie, za które należało orzec zakaz prowadzenia pojazdów) albo w kwocie wyższej niż dopuszczalna — wtedy co do nadwyżki. Mandat staje się prawomocny z chwilą przyjęcia, a wniosek o jego uchylenie składa się do sądu w terminie 7 dni od tej chwili (art. 101 § 1 i 1a k.p.w.).

Karalność wykroczenia ustaje po roku od jego popełnienia. Jeżeli w tym czasie wszczęto postępowanie, karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego roku, czyli po 3 latach od popełnienia czynu (art. 45 § 1 k.w.).

Kodeks przewiduje karę aresztu od 5 do 30 dni, ale orzeka się ją rzadko i tylko przy najpoważniejszych wykroczeniach. Sąd może ją też zamienić na inną karę, gdy przemawiają za tym warunki osobiste sprawcy.

Ma to znaczenie tam, gdzie skutki wykraczają poza samą grzywnę — przy zagrożeniu zakazem prowadzenia pojazdów, przy punktach karnych decydujących o zatrzymaniu prawa jazdy albo gdy ustalenia z tej sprawy mogą zostać wykorzystane w równoległym procesie cywilnym, np. o odszkodowanie — wyrok za wykroczenie nie wiąże wprawdzie sądu cywilnego tak jak wyrok skazujący za przestępstwo (art. 11 k.p.c.), ale bywa w nim dowodem.

Sprawy prowadzi adw. Krzysztof Dadura, adwokat Izby Adwokackiej w Warszawie, numer wpisu WAW/ADW/9150. Prowadzi obronę w sprawach o wykroczenia przed sądami rejonowymi na terenie całej Polski, w tym w sprawach drogowych z art. 86 i art. 87 k.w., w których stawką bywa zakaz prowadzenia pojazdów. Kontakt: 572 748 007. Wpis można zweryfikować w Krajowym Rejestrze Adwokatów i Aplikantów Adwokackich prowadzonym przez Naczelną Radę Adwokacką.

• Przestępstwo czy wykroczenie — kiedy jazda po alkoholu jest przestępstwem
• Co grozi za jazdę rowerem po alkoholu
• Jazda samochodem bez prawa jazdy — co za to grozi
• Zatrzymanie prawa jazdy po alkoholu — zażalenie w 7 dni
• Nowe przepisy dla kierowców od 29 stycznia 2026 r.